Oxford Üniversitesi’nin gerçekleştirdiği kapsamlı bir araştırma, yer kabuğunun derinliklerindeki erimiş manto ile doğrudan bağlantının sağlandığını göstermiştir. Bu bulgular, gelecek jeolojik değişimlerin habercisi olarak değerlendiriliyor. Araştırma, Zambiya’daki Kafue Rift bölgesindeki sıcak su kaynaklarından elde edilen verilerle destekleniyor.
Profesör Mike Daly liderliğindeki ekip, Frontiers in Earth Science dergisinde yayımlanan çalışmada, Afrika kıtasının altındaki yer kabuğunun parçalanma sürecinin çok daha güneyde başladığını ortaya koydu. Araştırmanın temelinde, jeotermal kaynaklardan alınan gazların izotopik analizleri yer alıyor. “Köpüren tabanca” (bubbling gun) adı verilen yöntemle yapılan bu analizler, oldukça çarpıcı sonuçlar ortaya koyuyor. Örneklerden elde edilen Helyum-3 oranı, atmosferik ve kabuksal kaynaklarla açıklanamayacak kadar yüksek. Bu durum, erimiş manto tabakasından kaynaklanan sıvıların, kabuk tarafından etkilenmeden doğrudan yüzeye ulaştığını gösteriyor.
Bu kimyasal imza, Kafue Rift fay sınırının yalnızca bir çatlak değil, aynı zamanda aktif bir plaka sınırı haline gelmekte olduğunun kesin bir kanıtıdır. Afrika’nın bu “erken dönem” parçalanma süreci, büyük bir ekonomik potansiyel taşıyor. Olgun rift sistemlerinin aksine, bu aşamadaki yapılar daha yönetilebilir ve temiz bir iç ısı kaynağı sunuyor. Kirlenmemiş helyum ve hidrojen bulunması, tıp, havacılık ve ileri teknoloji endüstrileri için yeni fırsatlar yaratıyor.
Bilim camiası, Afrika kıtasının bölüneceği yer olarak uzun yıllar Kenya’daki Büyük Rift Vadisi’ni öne çıkarmışken, bu yeni araştırma Zambiya’yı öne çıkarıyor. Profesör Daly, Kafue’nin dahil olduğu Güneybatı Afrika Rift Bölgesi’nin parçalanma için daha düşük bir direnç eşiğine sahip olduğunu ifade ediyor. “Afrika kıtası, yapısal zayıflıkların okyanus sırtlarıyla uygun bir hizalanması nedeniyle, sanıldığının aksine Kenya’dan önce Zambiya boyunca parçalanabilir,” diyor Daly.
Bu keşif, yalnızca binlerce kilometrekarelik bir sistemin tek bir noktasından elde edilen verilere dayanıyor. Oxford Üniversitesi ekibi, manto bağlantısının yerel bir anomali mi yoksa kıta genelinde bir sürecin başlangıcı mı olduğunu anlamak için daha kapsamlı bir araştırma sürecine geçmiştir. Zambiya’daki sıcak su kaynaklarından çıkan her kabarcık, yavaş ama kesin bir şekilde parçalanan bir kıtanın yaşam belirtilerini temsil ediyor. Geleceğin jeolojik haritaları, bugün Zambiya’nın derinliklerinde şekillenmeye devam ediyor.
