Mersin’in Mezitli ilçesinde, villa inşaatı için ruhsat verilen 2,5 dönümlük arazide ilginç bir arkeolojik keşif yapıldı. 2002 yılında belediye tarafından gerçekleştirilen yol açma çalışmaları esnasında, tarihi kalıntılara rastlanması üzerine Mersin Müze Müdürlüğü’ne bildirildi. Ardından bölgeye gelen uzman ekipler, detaylı kazı çalışmalarına başladı. Kazılar sonucunda Roma dönemine ait lahitlerin bulunduğu anlaşıldı.
Söz konusu arazi, 2013 yılında bir iş insanı tarafından satın alınmıştı. 2020 yılında bu kişi, arazide 4 villa inşa etmek için belediyeye ruhsat başvurusunda bulundu. Belediyenin bu başvuruyu değerlendirirken Mersin Müze Müdürlüğü’nden görüş talep etmesi üzerine, müze yetkilileri söz konusu alanda 13 ayrı sondaj çalışması gerçekleştirdi. 23 gün boyunca süren çalışmalar neticesinde, tarihi değere sahip 3 bronz sikke ile birlikte 1 ve 9 numaralı sondaj alanlarında taşınır kültür varlıklarına rastlandı. Ancak diğer sondaj noktalarında herhangi bir kültürel kalıntıya ulaşılmadığı kaydedildi.
Kazı çalışmalarının ardından, Müze Müdürü S.C.B. ve araştırmacı M.D.’nin imzasının bulunduğu bir rapor hazırlandı. Raporda, inşaat faaliyetleri sırasında herhangi bir kültürel kalıntıya rastlanması durumunda müdürlüğe bildirilmesi şartıyla inşaatın devam edebileceği belirtildi. Ancak, S.C.B.’nin izinli olduğu dönemde müdür vekili, yol açma çalışmaları sırasında ortaya çıkan lahitlerle ilgili eksiklikleri fark ederek işlemler başlattı. Kültür ve Turizm Bakanlığı, durumu incelemek üzere bir müfettiş gönderdi ve 2022 yılında bölgedeki kurtarma kazılarını genişletme kararı alındı.
2022 ve 2023 yıllarında yapılan yeni kazılarda, ek olarak yeni lahitler ve Geç Antik Çağ’a ait bir su kanalı bulundu. Su kanalının, iş insanı tarafından satın alınan ve daha önce inşaat izni verilen parselle ilgili ortaya çıkması üzerine, uzmanlar kazıların bu parselde devam etmesi gerektiğini ifade etti. Daha önce gerçekleştirilen 13 sondaj çalışmasında “taşınır veya taşınmaz herhangi bir kültür varlığına rastlanmadı” raporu verilmesine rağmen, 2024 yılında yapılan kurtarma kazılarında 8 Roma mezarı, çok sayıda envanterlik eser, Roma su kanalı ve bazı mimari kalıntılar tespit edildi.
Bu bulgular üzerine hazırlanan rapor, Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu’na iletildi. Kurul, 12 Aralık 2025’te, 2021 yılında verilen inşaat izni süreci tamamlanana kadar izinsiz inşaat yapılmaması kararı aldı. Adana Kültür Varlıkları Koruma Bölge Kurulu, 25 Şubat 2026’da daha önce inşaat izni verilen alanın 1’inci Derece Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmesine karar verdi. Böylece, Soli Pompeipolis Antik Kenti içinde yer alan ve Roma Nekropolü olarak değerlendirilen yaklaşık 20 dönümlük arazinin koruma altına alınması sağlandı.
